وزارت معارف افغانستان برنامه جداسازي دانش آموزان براساس زبان مادري شان را درمكاتب روي دست دارد، اين برنامه باواكنش هاي متفاوتي روبرو شده است.
كساني اين برنامه وزارت معارف را گامي به سوي تخريب وحدت ملي وسرانجام تجزية‌كشور مي‌شمارند وشماري هم ازبرنامة وزارت معارف حمايت كرده ومعتقدند كه اين طرح بامفاد قانون اساسي افغانستان موافقت دارد.
دراين رابطه تاكنون دونظريه وجود داشته است نظريه نخست آن است كه براي تأمين وحدت ملي، بايد هويت ملي ايجاد شود و زبان نقش عمده‌ي دراين راستا ايفا كرده مي‌تواند وبدين منظور زبان پشتو زبان ملي گرديده وبراي پخش وگسترش آن دولت اقدامات همه جانبه‌‌ي را روي دست گيرد. باري هم درعهد صدارت محمدهاشم خان اين طرح غيصة اجرا قرار داده شد ونتيجة آن عقب ماندگي سريع معارف كشور بود، كه بزودي آن طرح كنار گذاشته شد.
طرح دوم اين است كه هركسي حق دارد، تا به زبان مادري خويش آموزش ببيند، اين نظريه از سالهاست… ادامه