تا زمانی‏که طالبان روابط خود را با القاعده قطع نکنند، مذاکرات ثمر‏بخش نخواهد بود
 دولت افغانستان چشم اميد بسياري به نقش ميانجي‏گرايانه عربستان سعودي در تأمين صلح در كشور، بسته است، اما به نظر نمي‏رسد اين كشور بتواند كار خارق‏العاده‏اي براي راضي كردن طالبان جهت دست برداشتن از خشونت و پيوستن به صلح انجام دهد.
 مقامات عربستان در جريان سفر حامد کرزی به عربستان، اعلام كردند كه اگر طالبان پيوندهاي خود را با شبکه تروريستي القاعده قطع كند و ديگر به اسامه بن‌لادن، رهبر اين شبکه پناه ندهد، رياض در روند صلح دولت كرزي با طالبان ميانجي‌گري مي‌كند.
 جداي از اين‏كه عربستان مي‏تواند در پروسه صلح در افغانستان تأثيرگذار باشد يا خير، يك مشكل اساسي در اين پروسه وجود دارد و آن، عدم حمايت كشورهاي غربي و مخالفت آن‏ها جهت مذاكره با رهبران و سران طالبان است.
به دنبال درخواست‏هاي مكرر حامد كرزي از عربستان سعودي براي ايفاي نقش ميانجي در مذاكرات صلح ميان دولت افغانستان و طالبان به خصوص در كنفرانس لندن، وي روز سه‏شنبه در سفري عازم عربستان سعودي شد تا اين درخواست‏ها را از نزديك با مقامات سعودي و پادشاه اين كشور، در ميان بگذارد. اين در حالي است كه دولت افغانستان چشم اميد بسياري به نقش ميانجي‏گرايانه عربستان سعودي در تأمين صلح در كشور، بسته است، اما به نظر نمي‏رسد اين كشور بتواند كار خارق‏العاده‏اي براي راضي كردن طالبان جهت دست برداشتن از خشونت و پيوستن به صلح انجام دهد. كارشناسان به اين باورند كه عربستان به رغم نفوذ معنوي كه در ميان طالبان و مردم افغانستان دارد، فاقد اهرمي فشار براي تأثيرگذاري بر طالبان است. از سوي ديگر، اين كشور به نوبه خود داراي برخي مشكلات با طالبان است، طالباني كه از سال 2001 به اين‏سو بن لادن و القاعده را در پناه خود پذيرفته‏اند. در چنين شرايطي، عربستان اگر مي‏توانست كاري انجام دهد، ابتدا مي‏بايست مشكل خود را با طالبان حل مي‏كرد.
اين مسئله (رابطه طالبان با القاعده) حال نقش ويژه‏اي پيدا كرده و عربستان سعودي بيان نموده تنها در صورتي حاضر به کمک براي حل بحران افغانستان هستند كه روابط طالبان با القاعده، كاملا قطع شود، اما آيا طالبان حاضرند به خاطر تأمين صلح در كشور، روابط چندين و چند ساله خود را القاعده را قطع نمايند؟
بر اساس گزارش‏هاي موجود، اين مسئله در ديدار مقامات عربستان با حامد کرزی مطرح شده و اين مقامات تاکید کرده‏اند که کمک ریاض به حل بحران افغانشتان مشروط به قطع کامل روابط طالبان با القاعده است. منابع ديپلوماتيك عربستان اعلام كردند كه مقامات اين كشور در جريان سفر رئيس‌جمهور کرزی به عربستان، اعلام كردند كه اگر طالبان پيوندهاي خود را با شبکه تروريستي القاعده قطع كند و ديگر به اسامه بن‌لادن، رهبر اين شبکه پناه ندهد، رياض در روند صلح دولت كرزي با طالبان ميانجي‌گري مي‌كند.
سعود الفیصل، وزیر امور خارجه عربستان سعودی در کنفرانس لندن نيز گفته بود، تا زمانی‏که طالبان با بن لادن و دیگر تروریستان روابط خود را قطع نکنند، مذاکرات ثمر‏بخش نخواهد بود و شاید هیچ نتیجه‏اي نداشته باشد.
سعود الفیصل می‏گوید، طالبان باید واضح بسازند که با القاعده دیگر روابط ندارند و در عمل هم این موضوع را نشان بدهند و علاوه بر آن برای میانجی‏گری در این موضوع یک تقاضانامه رسمی ضرور می‏باشد.
‏اما جداي از اين‏كه عربستان مي‏تواند در پروسه صلح در افغانستان تأثيرگذار باشد يا خير، يك مشكل اساسي در اين پروسه وجود دارد و آن، عدم حمايت كشورهاي غربي و مخالفت آن‏ها جهت مذاكره با رهبران و سران طالبان است و اين روي‏كرد يك مانع جدي در برابر تلاش‏هاي آقاي كرزي جهت گفت‏وگو با رهبران و سران طالبان به شمار مي‏رود. حامد كرزي به دنبال برگزاري كنفرانس لندن از توافق جامعه جهاني با طرح خود به خصوص گفت‏وگو با سران طالبان خبر داد، اما در واقعيت اين‏گونه نيست و ريچارد هالبروك، فرستاده ويژه امريكا به افغانستان و پاكستان، قبل از اجلاس لندن در كابل با صراحت اعلام كرد كه با ملا عمر مذاكره صورت نمي‏گيرد. در جريان اجلاس لندن نيز گوردون براون همين سخن را تكرار كرد كه مذاكره با افراد رده پايين و متوسط طالبان انجام خواهد شد نه رهبران طالبان. سفير ايالات متحده امريکا در کابل نيز طي هفته گذشته تاکيد کرد که مذاکره ‏با مخالفين مسلح ‏بايد مشروط بر سه اصل عمده باشد‏. به گفته وي، مخالفين بايد روابط‏شان را با ‏القاعده قطع کنند؛ سلاح‏شان را بر زمين گذاشته و به قانون اساسى افغانستان احترام بگذارند.
به گفته آيکن بيرى‏، تلاش‏ها جريان دارد تا ابتدا ‏قوماندانان محلى طالبان درگير به زند‏گى عادى برگردند و اين بازگشت ‏بالاى رهبران بلند‏پايه آنان که اکثرا در پاکستان به سر مي‏برند، تاثير‏گزار مي‏باشد. با اين وجود، آيكن‏بيري هم تأكيد كرد كه اكنون هيچ برنامه‏اي براي مذاكره با سران طالبان، روي دست نيست و بايد روي قوماندانان محلي و رده پائين اين گروه، متمركز شد. اين مسئله، عملا پروسه صلح با طالبان را با مشكلات و موانعي جدي روبه‏رو كرده و سبب شده تا در نبود توافقي همه‏جانبه، آن‏گونه كه بايد، حمايت سياسي از پروسه صلح در افغانستان وجود نداشته باشد.
اما به باور آگاهان، بدون مذاكره با سران طالبان، پروسه مصالحه هيچ‏گونه موثريتي نخواهد داشت.
‏وكيل احمد متوکل، وزير امور خارجه سابق طالبان گفته است، طرح حامد كرزي براي مصالحه موفقيت‏آميز نخواهد بود، زيرا مهم‏ترين چيز گفت‏وگو با مقامات ارشد طالبان است.
وي مي‏گويد، نخست بايد آشتي با سران انجام شود سپس يک‏پارچه کردن جنگ‏جويان طالبان صورت گيرد.
اين مقام سابق طالبان در رابطه به اين‏كه دولت براي طالبان پول مي‏دهد، مي‏گويد: جنگجوياني که براي طالبان مي‏جنگند، نه براي پول و کار، بلکه به دليل ديگري مي‏جنگند. آن‏ها فکر مي‏کنند که به کشور حمله شده و ضرورت دارد که آن‏ها افغانستان را آزاد کنند. اين طرح مي‏تواند براي کساني که بيکار هستند کارساز باشد، ممکن است بسياري از افراد بيکار که در اطراف شهر مي‏گردند، به طالبان ملحق شوند و سپس براي گرفتن پول به اين طرح بپيوندند، اما جنگجويان واقعي باقي مي‏مانند.
وزير امور خارجه سابق طالبان گفت: من اميدوارم که امريکايي‏ها و اروپايي‏ها هماهنگ‏تر شوند و خارجي‏ها و دولت کابل يک‏صدا شوند و راهبرد جنگ به راهبرد صلح تبديل شود. اکنون مشکل اعتماد وجود دارد. هيچ طرفي به يکديگر اعتماد ندارند. به گفته وي، اگر خارجي‏ها و دولت کابل يک صدا حرف بزنند، مخالفان مسلح به جاي جنگ آن‏ها را انتخاب مي‏کنند.
اما همان‏گونه كه گفته شد، وجود تعارض در منافع قدرت‏هاي بين‏المللي و منطقه‏اي، يك مانع بزرگ براي تأمين صلح و ثبات در كشور است. امريكا و انگليس با وجود اين‏كه از بي‏ثباتي در منطقه همواره حمايت كرده‏اند، هيچ‏گاه منافع منطقه‏اي خود را در پايان مناقشه افغانستان نمي‏بينند و علي‏رغم موافقت‏هاي ظاهري و سمبوليكي كه بيان مي‏كنند، در واقع مخالف اين مسئله هستند كه چالش طالبان براي هميشه از ميان برداشته شود.
از طرف ديگر نيز بايد گفت كه كشورهاي منطقه چون عربستان، پاكستان، ايران و... نيز منافع خاص خود را در افغانستان دنبال مي‏كنند و تعارض در اين منافع، سبب شده تا يك هماهنگي و هم‏نظري پيرامون مذاكره و مصالحه با طالبان به وجود نيايد.
با اين حال، آن‏چه كه مشخص است، اين‏كه برخلاف تصور رئيس‏جمهور و ديگر مقامات و كارشناسان، مصالحه با طالبان، مسئله‏اي نيست كه دست يافتن به آن، به اين آساني بوده و در كوتاه‏مدت قابل دست‏رسي باشد.

نظر شما (0)