"نويسنده: آرتر کنت برگردان: انجنير محمد اسحق " نيروهاي کانادايي در افغانستان در اين مرحله بحراني از ماموريت شان در وضعيت آسيب پذيري قرار گرفته اند، البته نه به خاطر عدم پشتيباني مردم (کانادا) از آنها بلکه به خاطر غيابت حکومت صدر اعظم هارپر از صحنه. در حاليکه نيرو ها مسلح (کانادايي) مي تواند به دست آورد هاي عمده، ولي درناک، در نقاط برخورد مانند ولسوالي هاي پنجوايي، ژيري و شهر قندهار اشاره کنند، صدراعظم و تيم او نمي توانند ادعاي يک دست آورد ضح در عرصه پاليسي، به خصوص در عرصه هايي که به مداخله دپلوماتيک شديداً نياز است، نظير وارد آوردن فشار بر رهبري طالبان در پناه گاه هاي امن شان در پاکستان و بازسازي رژيم کرزي در کابل، داشته باشد.
حکومت هارپر به پي پيروي غلام منشانه از سياست بي نتيجه امنيتي و کمک رساني اداره بوش ادامه مي دهد که تنها به نام بين المللي است. اشتباهات واشنگتن باعث تضعيف نيرويي گرديده است که پيروزي آن براي آروزمندي کانادا به پايان يافتن تعهد رزمي اش در افغانستان بسيار حياتي است. اين نيرو عبارت است از اردوي ملي افغانستان.
در اين مسئله جالي از نفوذ سياسي پهن گرديده که با مقدار هنگفت دالر نظامي و کمک هاي بشري پشتييباني مي شود. اين جال از قصر سفيد از طريق تعدادي مامورين دولتي، پيشآهنگان محافظه کار جديد و تاجران حريص امريکايي افغاني الاصل پهن گرديده است. افغان ها و امريکايي هايي که شاهد رشد اين جال بوده اند آن را شبکه اي از ماجرا جويان متهور مي دانند که تشنه کسب نفوذ و دستيابي به قرار داد هاي پردر آمد انکشافي اند.
يک مامور عالي رتبه در دفتر حامد کرزي که نخواست نامش افشاء شود گفت: " اين مردم يک نظام ضعيف را اختطاف نمودند. مردم افغانستان در اول از بازگشت افغان هاي مقيم خارج استقبال نموده و از آنها توقع راهنمايي را داشتند. اما وضعيت اکنون تغيير نموده است. واضح است که تعداد زياد امريکايي هاي افغاني الاصل به اين خاطر در مورد وطندوستي خود لاف مي زدند تا کار خود را رونق بخشيده، اجنداي قومي خود را به پيش برده و يا هم جيب هاي خود را پر کنند. علاوه بر آن طرح نقشه هاي آنها سياست در واشنگتن را مغشوش نمود در اين زمينه کار شان مشابه به کار هاي چلبي و و کانگره ملي عراق در آغاز جنگ عراق بود. اين فرقي نمي کند که کرزي کي را به حيث وزير داخله و لوي سارنوال تعيين کند، اين کار فقط ظاهر مسئله است. چيزي مهم اين است که چه کسي در خفا در سفارت امريکا و يا بالاي ميز غذاي پر تکلف در رياست قصر جمهوري دست به معامله مي زند. "
رمضان بشردوست عضو پارلمان مي گويد: "ايالات متحده امريکا و کشور هاي ديگر غربي قوانين خود را مراعات نمي کنند. به هرکس واضح است که قرارداد به پسر و يا برادر وزير داده مي شود. شما نمي توانيد قراردادي را برنده شويد مگر اين که واسطه داشته باشيد."
در طرف ديگر شهر از موقعيت پارلمان، ساختماني وجود دارد که به صحت اتهامات وارده شهادت مي دهد و آن وزارت دفاع رژيم کرزي است. اگر بخواهي با وزير دفاع عبدالرحيم وردک ملاقات داشته باشي به شما گفته مي شود به يک شعبه ارتباط عامه در سفارت امريکا تماس بگير. اگر بخواهي در مورد کساني که از ساختمان سازي در آن وزارت بهره مي برند سوال کني، به تو گفته مي شود فوراً محل را ترک کن. اما کساني که در داخل رژيم کار مي کنند آماده اند به سهولت نام هاي اين افراد را به زبان بياورند و نام حامد پسر وزير دفاع در رأس فهرست قرار دارد.
براي کانادا و کانادايي ها ايجاد يک اردوي نيرومند تنها براي ثبات در جنوب آسيا بسيار حياتي نيست. تا وقتي که اردوي ملي افغانستان به پاي خود ايستاده نشود کانادا و شرکاي ناتوي آن مجبور خواهند بود تا نيرو هاي رزمي خود را در آن جا نگهداشته و جلو طالبان را بگيرند. اما حکومات کانادا يکي پس از ديگري نتوانسته اند در جهت درست کردن پروژه ناکام نظامي اي که از سوي امريکا تمويل مي شود کار درستي انجام دهند. بي کفايتي، تصادم منافع، خويشخوري و فساد باعث آن شده تا اهداف تعيين شده براي برنامه هاي آموزش اردو بر وقت بر آورده نشود و به جاي حل مسئله مامورين امريکايي و ناتو به ارايه آمار نادرست دست زده اند.
از سال 2001 تا اکنون اداره بوش مبلغ 12 مليارد دالر را براي نيرو هاي امنيتي افغانستان اختصاص داده است. در نظر بود يک نيروي 70000 نفري ايجاد شود، اما امروز مي توان از حضور تنها 25000 تن تصديق کرد. از جمله تنها 18000 نفر شان آماده محاربه هستند. از سوي ديگر وزارت دفاع امريکا به کانگره اعتراف نموده است که مفتشين آن وزارت در مورد ارتکاب اعمال جرمي در رابطه به ارزش 6 مليارد دالر وسايل و قرارداد هاي خدماتي در عراق و افغانستان به تحقيق آغاز نموده اند. با در نظرداشت تمايل جنرال هاي واشنگتن به دست کاري در ارقام پيدا کردن مدرک مصرف پول هاي مورد سوال مشکل خواهد بود.
تا آخر سال 2003 تنها 9000 داوطلب تعليمات ابتدايي نظامي ديده بودند. نيمي از آن ها به سرعت وظيفه را ترک کردند. در آن وقت پيترپيس جنرال امريکايي انتقادات را رد نموده و ادعا کرد که اردوي ملي تا تابستان سال 2004 نزديک به 12500 تن نيرو خواهد داشت. در کنفرانس برلين در ماه اپريل 2004 به اين ادعا به نظر تمسخر آميز ديده مي شد، زيرا اسناد ارائه شده نشان داد که تعداد افراد اردوي ملي تنها 5721 نفر بود و 3056 تن ديگر تحت آموزش قرار داشتند. اما فقط چهار ماه بعد از آن دونالد رمزفيلد وزير دفاع اصرار نمود که تعداد افراد اردوي ملي به 13000 تن ارتقا يافته بود. در جنوري 2005 مامورين امريکايي ادعا داشتند که 17800 عسکر دوره فراگيري تعليم را پايان داده وکار آموزش بالاي 3400 تن ديگر ادامه داشت. تا جنوري 20007 تورن جنرال رابرت دوربن اعلان داشت: " در حال حاضر اردوي ملي 36000 نيرو دارد و به سوي رقم نهايي 70000 عسکر جنگي و پشتيباني که در مبارزه بر ضد شورشيان مهارت حاصل نموده اند به پيش مي رود."
اين ادعا ها نادرست بود. در فبروري درين مورد 2007 اتفاق عمومي وجود داشت که تعداد افراد اردوي ملي افغانستان به حد اکثر 22000 تن رسيده بود. شش سال بعد ( از سقوط طالبان) حامد کرزي کمتر از يک ثلث نيرويي را در اختيار دارد که به باور او و پشتيبانان بين المللي او به سختي مي تواند از رژيم او دفاع کند. يک کارمند دولت افغانستان، که به امور وزارت دفاع آن کشور آشنايي دارد، مي گويد: " اين يک اردوي نمايشي باقي مانده است. اين اردو منعکس کننده واقعيت هاي ترکيب قومي افغانستان و حتي مناطق مختلف کشور نمي باشد. پول به غند هايي داده مي شود که در اسناد 600 تن نيرو دارند، اما در افغانستان حتي يک غندي وجود ندارد که تمام پرسونل آن تکميل باشد. متأسفانه اين يک واقعيت است که بهترين نيرو هاي رزمي مليشه هاي خصوصي اند."
نظر به گزارش آژانس خلع سلاح مشترک افغان- ملل متحد، هنوز در حدود 2000 تشکيلات مليشه وجود دارد که تعداد مجموعي افراد آنها به 12000 تفنگدار مي رسد. لا اقل 500 گروه مسلح از سوي کساني اداره مي شود که در داخل رژيم قرار دارند – وزرا، اعضاي پارلمان و فرماندهان. بسياري از گروه هاي مليشه در قاچاق اقلام تجارتي، غصب زمين و و کار وبار مواد مخدر دخالت دارند. هيچکدام از آن ها عليه طالبان و القاعده نمي جنگند و کار جنگ به نيرو هاي بين المللي اي تعلق مي گيرد. براي نيرو هاي بين المللي اداره بوش فقط يک انتخاب براي خروج از افغانستان را داده است و آن تبديل کردن اردوي ملي افغانستان به يک نيروي جنگي که بتواند جاي خارجي ها را بگيرد.
نظر به گفته هاي شاهدان عيني يک نمايش دپلوماسي در سال 2005 نشان داد که دپلوماسي جهاني در افغانستانستان بعد از سقوط طالبان چگونه به پيش برده مي شود. گرچه موضوع مربوط به نحوه مديريت مي گردد نه اردو، اما عين تکتيک استفاده از زور، که در آنجا به کار گرفته شد، سبب شده تا برنامه ساختن اردوي ملي آسيب ببيند.
نمايش در خانه "جين ارنولد" نماينده خاص ملل متحد به روي ستيژ آمد. ارنولد افراد با نفوذ کوردپلوماتيک کابل را دعوت نموده بود تا در مورد سيستم راي دهي در اولين انتخابات پارلماني افغانستان نظر شان را جويا شود. سفارت هاي اروپايي و آسيايي در مورد راه هايي که از سوي بزرگترين کمک دهنده حاضر در صحنه، اداره بوش ، مطرح مي گرديد تشويش داشتند. راي واحد مستقيم و غير قابل انتقال (اس.ان.تي.وي) به احزاب سياسي نقشي براي بازي کردن نمي گذاشت. به خاطر اينکه رئيس جمهور کرزي نتوانسته بود حزب خود را تشکيل دهد، مامورين امريکايي مي خواستند تا از پديد آمدن يک گروه پارلماني اي که ممکن او را به مبارزه بطلبد جلوگيري نمايند. اما سيستم (اس.ان.تي.وي) عيبي که داشت اين بود که خاموش کردن صداي احزاب شايد مخزن باروت قدرت را تا سطح خطرناکي پر نمايد. صحبت ها با رسيدن کسي که ناوقت آمده بود اخلال شد و او زلمي خليلزاد سفير ايالات متحده امريکا بود. خليلزاد اعلان کرد: " من فقط صحبتي داشتم با رئيس جمهور بوش. او گفت که اس.ان.تي.وي انتخاب وي است. اس.ان.تي.وي عملي خواهد شد." با گفتن اين جملات او به عقب برگشت و از محل ملاقات خارج شد.
اين اولين باري نبود که خليلزاد (که به "پاد شاه زل" و "وايسرا" شهرت يافته بود) در برابر متخصصين سياست خارجي اي که با او نظر مخالف داشتند از خود بي اعتنايي نشان داده بود. يک مشاور حقوقي افغان که، با خليلزاد از نزديک کار مي نمود، گفت: " سفراي کشور هاي اروپايي اکثراً از خليلزاد ناراض مي شدند. آنها مي دانستند که در ملاقات هاي شان با وزرا چه توافقي صورت مي گرفت، اهميتي نداشت. تصاميم عمده بر سفره غذا در ارگ گرفته مي شد که طي آن خليلزاد و رفقاي افغان ديگرش که تابعيت امريکايي داشتند نظريات خود را در مورد پاليسي تحميل کردند. سفراي اروپايي مي گفتند چرا ما در عملي ساختن پاليسي اي همکاري کنيم که در عمليه تصميمگيري آن حرف ما شنيده نمي شود."
اين اختلاف تصوير درستي از اهداف پروژه چند جانبه ارايه نمي دهد. بيش از 70 کشور و سازمان ازموافقت نامه نحوه کمک رساني افغانستان، که بنام "ميثاق افغانستان" ياد مي شود، پشتيباني مي کنند. از نگاه نظامي 37 کشور در ترکيب نيروهاي تامين امنيت بين المللي در افغانستان ( آيساف) حضور دارند. ولي تنها يک حکومت – اداره بوش- بيش از همه اين کشور ها به افغانستان کمک مالي داده است. مردمي چون خليلزاد به اين مطلب اشاره مي کنند که پول نه تنها گپ مي زند،بلکه براي کنترول نهايي فرياد بلند مي کند.
براي يک فرستاده مبارزي که طي بيش از دو دهه از خود جاي پاي بزگي در سر تا سر قاره آسيا گذاشته است چنين معلوم مي شود که خليلزاد براي رسيدن به مقامي که دارد در وقت مناسب آواز مناسب را بلند نموده باشد. اما مسيري را که او پيموده نمايانگر دو مطلب ثابت است: او فرد زرنگي است که براي ارتقاي مقام خود از تماس با افراد پر نفوذ استفاده مي نمايد و علاقمند به پاليسي هايي است که دير يا زود مهارت طراح آن براي حرکت به سمت مخالف جريان عمومي را به نمايش مي گذارد.
وقتي که خليلزاد براي اداره ريگن در ده از جمله افراطي ها مي بودند. او از بنيادگرايي چون حکمتيار پشتيباني مي کرد و با پاکستان در مبارزه اش عليه رهبر ملي افغانستان احمد شاه مسعود تاجک تبار اتحاد برقرار نموده بود. امروز گلبدين در زمره تروريست هايي است که امريکا مي خواهد آنها را دستگير کند. از احمد شاه مسعود به صفت قهرمان ملي ياد مي شود و او بود که از اشغال تمام افغانستان توسط طالبان جلوگيري به عمل آورد، ولي هوشدار هايش در مورد القاعده از سوي امريکا ناديده گرفته شد. تا وقتي که طالبان در سال 1996 کابل را متصرف شدند، اهداف ژيوپالتيکي خليلزاد بهبود نيافته بود. به حيث يکي از مديران موسسه تحقيقاتي ريند او اداره کلنتن را تشويق مي نمود تا رژيم طالبان را به رسميت بشناسد. در آن وقت به او به خاطر مشوره هايش به يونيکال در مورد تمديد پايپلاين از طريق افغانستان پول پرداخته مي شد. در شماره 30 مارچ 2000 واشنگتن پوست از خليل زاد نقل قول شده بود: " در مناطق روستايي چيزي را که طالبان مي خواهند تحميل کنند چندان متفاوت از معيار هاي متداول آن مناطق ، نيست."
امروز معيار خليلزاد مانند معيار طالبان آشکار است و اين چيز مناسب حال نيوکانزوتيوي است که تغيير را به سختي مي پذيرد. خليل زاد که زماني پيرو ولفوتس ( سابق معاون وزير دفاع امريکا) بود به حيث رئيس تيم انتقالي بوش- چيني در سال 2000مقرر گرديد و بعد در تيم مشورتي رمزفيلد شامل گرديد. وي بعد از آن فرصت آن را يافت در اول به صفت نماينده خاص بوش و سپس به حيث سفير امريکا، آينده افغانستان بعد از طالبان را شکل دهد. فردي که نزديک به حامد کرزي است مي گويد: " خليلزاد به کرزي مشوره داد تا چوکي حکومت را از وجود تاجک ها تصفيه کند، مگر چند مقام را. او در اين راه موفق شد. لقب "فاشيست قومي" براي زل و دوستانش چندان بيجا نيست."
پلان خليلزاد اين بود، تا با جذ ب قبايل پشتون حرکت طالبان را تضعيف نمايد. طالبان از سوي قبايل پشتون پشتيباني مالي شده و به آنها جنگجو فراهم مي کردند. استدلال مي شد که تعييين تعداد زياد افراد پشتون در مقامات رهبري سبب خواهد شد تا طالبان ضعيف و در نهايت نابود شوند. يک دپلومات اروپايي در کابل گفت: " اما در بسياري حالات پشتون هايي که ازسوي زل انتخاب شده بودند افراد درستي نبودند. دادن وزارت خانه ها به افراد به اساس قوميت يک اشتباه بود." چهره هايي چون خرم وزير اطلاعات و فرهنگ و عبد الجبار ثابت لوي سارنوال اين مسئله را واضح مي سازد. هردو بنيادگرا اند و از همکاران سابقه دار گلبدين حکمتيار، که اکنون در اختفا بسر مي برد، بودند. در حاليکه به آن ها مقام و قدرت داده شد رهبران قابل احترام تاجک، از جمله داکتر عبد الله وزير خارجه سابق، کنار زده شدند. اين ستراتيژي ميوه تلخي بار داده است؛ به جاي اين که طالبان ضعيف شوند، آنها حملات خود را افزايش داده وبي کفايتي و فساد رژيم فراوان گرديده است. رمضان بشر دوست مي گويد نقش خليلزاد در افغانستان مانند زهري است که دوا نداشته باشد. او به حيث سفير امريکا بايد مطابق به نيت نيک امريکايي ها عمل مي کرد. اما اگر چه او يک تبعه امريکا بوده و در امريکا تحصيل کرده بود شيوه تفکر وي در مورد افغانستان مطابق به معيار هاي قديمي افغاني است. او نسبت به ديموکراسي در مورد سيستم قبايلي بيشتر فکر مي کند." اگر نظريه قبايلي خليلزاد مثالي در غرب داشته باشد آن عبارت است از حمايت از امريکايي هاي افغاني الاصلي دوستدار اداره بوش. در دهه 1990 يک نسل نو افغان هاي بيجا شده ، پسران و دختران دپلومات ها، تاجران و قوماندان هاي سابق چريکي در کشوري که پدران شان به ان نقل مکان نموده بودند مهاجرت کردند. حامد وردک پسر وزير دفاع افغانستان کسي بود که در ميان افغان هاي مهاجر (در امريکا) بزرگ شده بود.
ادامه دارد

نظر شما (0)