پیام مجاهد

"ليكنه: فضل الحق مراد" مولانا قيام الدين خادم
يادونه يى ژوندى دى تر عنوان لاندى دا حگل د شگاغلى مولانا قيام الدين خادم د شخصيت په هكله د خگو ليكوالو ليكنى د لوستونكو مخى ته ږدو د هيواد وتلى ليكوال او د ادب حگلانده ستورى قيام الدين خادم په 1286 لمريز كال د كامى ولسوالى په يو علمى او روحانى كورنة كى چى يو اوإد علمى تاريخ لرى ستركگى وغؤولى. د خادم صاحب پلار ملا حسام الدين نوميده چى په خپله سيمه كى يو مشهور او پوه عالم وه خادم صاحب د مور له خوانه د مرحوم مرادعلى صاحب زاده كؤوسى دى قيام الدين خادم خپل لومؤنى زده كؤى د خپلو والدينو خگخه تر سره كؤى او د وخت مروجه علوم يى لكه صرف، نحوه، منطق، حكمت، فقه، حديث، تفسير لوستلو لپاره 15 كال د هيواد په داخل او هيواد خگخه بهر سفرونه كؤى وه.
ارواشگاد زده كؤو د بشپؤولو خگخه وروسته په لومؤى حگل د 1304 لمريز كال د كامى ولسوالى په ابتدايه شوونحگى كى د شگوونكى په صفت په دنده وكگمارل شو او پس له خگه مودى يى د تعليم په موخه هندوستان ته سفر وكؤو چى د رادوبره كيدو وروسته يى هم د شگوونكى په صفت خپلى سپيخگلى دندى ته د جلال اّباد په يوه شگوونحگى كى ادامه وركؤه. خادم صاحب دوه نيم كاله په لواؤكگى كى اوسيده همدلته د شاعري ليكوالې او د ادبياتو سره د هغه علاقى انكشاف پيداكؤ په 1312 لمريز كال كې د لوؤاكگې خگخه د قندهار ولايت ته لاؤ او هلته د ادبې انجمن د غؤي په توكگه وكگمارل شو. په 1314 لمريز كال كى د دولتى اؤونده چارواكو په امر د پشگتو ادبې انجمن له قندهاره كابل ته چې 1315 لمريز كال دغه انجمن په پشگتو تگولنه ونومول شو خادم صاحب درى مياشتى د زيرى اخبار د نشرولو مسوليت په غاؤه لرلو په 1318 لمريز كال كيگ د تاليف او ترجمى د شعبى مدير مقرر شو او په 1320 لمريز كال كې د پشگتو تگولني د عموميگ رياست مرستيال او په 1321 لمريز كال كي د اتحاد مشرق مدير او په 1324 لمريز كال د دايره المعارف د ترجمى مدير مقرر شو په 1325 لمريز كال د تعاونى ډيپو د تفتيش لوى مدير و تگاكل شو خگه موده وروسته د هرات ولايت ته واستول شو په 1329 لمريز كال كيگ د قندهار د طلوع افغان مدير په توكگه وكگمارل شو او په 1330 لمريز كال كيگ د كابل مجلى د چلوونكيگ دنده ورپه غاؤه شوه په 1331 لمريز كال د سوروبى د بريشگنا له فابريكى د كوپراتيف لوى مدير مقرر شو په 1332 لمريز كال خادم صاحب د اصلاح ورحگ پانگى د مسول مدير په حيث و تگاكل شو. خادم صاحب مختلفى دولتى دندى په سپيخگلتيا سره تر سره كؤي.
شگاغلى قيام الدين خادم شاعر او ليكوال د 53 ليكولو كتابونو او د رسالو او د سل كگونو مقالو ليكوونكى د زيرى اتحاد مشرقى طلوع افغان جريده د كابل د مجلى او د اصلاح ورحگپانگى چلوونكې د هيواد د موسسى رئيس او د ادبياتو د پوهحگي استاد او د پارلمان د مشرانو د جركگى غؤى د افغان ولس او افغان ملت كگوندونو موسس او د ويشگ حگلميانو د كگوند موسس او غؤى وه. د نصوص الحكم په سريزه كى د خادم صاحب ملى فكر په اؤوند داسى ليكل شوى كى ( د شخصى فكر په حگاى د ملى فكر تلقين كوى او دا د ارتقا او پرمختكگ لارى ته حگوانان رابولى وحدت ته بلنه وركوى او تشتت غندى استاد ملى وحدت د تگنكگشگت لپاره په واحد ملى كلتور او واحده ملى ژبه تگينكگار كوى او دا د يوه ملت په وحدت كى د بنستگ أبرى كگنى او وران كارى غندى) (دبلكا) په ليكنه كى قتيل صاحب داسى ليكى خادم صاحب لكه خگومره چى په شاعرى كى د استادي هسك مقام ته رسيدلى دغه راز په نثر كى هم د ده مقام ډير هسك دى دى كه تكؤه شاعر او ليكوال دى نو ورسره جوشگت تكؤه ژورناليست او نامه نكگار هم دى چى كوم وخت د هيواد ورحگ پانگى مسول چلوونكى وه نو د ده سر مقالى او سياسى تبصرى به نورو ورحگ پانگو د انيس او اصلاح به داقتراح په توكگه تعقيبولى او د ده په نقش قدم به يى كگام پورته كاوه. عبدالهادى (هدايت) يى (بلكاه) په سريزه كى د خادم صاحب په هكله ليكى خادم صاحب پشگتو ملى ژبه د تعليم او شگوونى له دورى خگخه د ادب او د ادب له دورى خگخه د علم او علم له دورى خگخه فلسفى تحقيقاتو او سياست دورى ته را ورسوله په هر حالت او هر وخت كى د ده په قلم كى ارتقايى بنگه غوره كؤه. بختانى صاحب ليكى خادم صاحب په خوشى خبرو خوشى نه دى ليكى بلكى د قوم ويشگولو پوهولو او لوؤوالى لپاره يى سندرى ليكى دى (بلكا) په سريزه كى د شگاغلى عبدالهادى د شگاغلى صدقوف ليكنه د خادم صاحب د شخصيت په هكله دارنكگه رانقلوى (( د شگاغلى استاد خادم شاعرى او تاليفات په شورورى اتحاد كى ورحگ په ورحگ شهرت پيداكوى او په تگولو ژبو ورباندى تبصرى كيإى په مسكو كى ويل كيإى چى خادم په افغانستان كى هغه لاره نيولى ده چى (پوشكين) په لويه روسيه كى ورباندى روان وه د خادم صاحب اشعارو په افغانى دنيا كى هم لوؤ شهرت پيداكؤى دى. خادم صاحب د هغه سپيخگلى او هخگاندى مينى له امله چى خپل ملت او فرهنكگ سره يى لرله زيار او زحمت يى كگاللى شپى رنگى كؤى د خپل هيوادوالو د سياسى علمى او فرهنكگ پرمختكگ لپاره يى بنستگونه ايشگى.
لارى يى جوؤى كؤى او د فرهنكگى بأاينى لپاره يى راتلونكى نسلونو ته په سل كگونو مقالو او مضامينو برسيره 53 كتابونو ليكى چى حگينى يى چاپ شوي او حگينى يى دچاپ په انتظار په تارخچو كى پراته دى د خادم صاحب چاپ شوى اثار په لاندى أول دى.
1. كوچنيانو اخلاقى پالنه 2. نوى ژوندون 3. روحى كگلون 4. پشگتون ولى 5. باايزيد روشگان 6. د شريف سركگذشت 7. د ملفلرو اميل 8. خيالى دنيا. 9. نبوغ عبقريت 10. نوى رنگا 11. د پشگتو ننى ليكوال 12. د پشگتو د تاريخ يوه سرپانگه 13. د خوشحال او رحمان بابا موازنه 14. مكارم الاخلاق 15. خگاروان16. خگلورم تگولكگى لپاره د پشگتو قرائت 17. پشگتو كلى 18. معلم پشگتو 19. پشگتانه شعراء 20. يارتيان خگوك وو 21. په تذكره اوليا تبصره 22. كوشانيان خگوك وو 23. سيد كمال او ببو جانه 24. د پشگتو تگپى 25. لوى اصحابان 26.نشنليزم او انتگر نشنليزم 27. افغانى حكومت 28. د پشگتو نثر 30. معيارى پشگتو 31. نصوص الحكم 32. بلكا