پیام مجاهد

"سيد نادر" زبان به عنوان یک هدف نه به عنوان یک ابزار از مدت‏ها قبل به این سو اصحاب اندیشه و فکر را به خود مشغول کرده و این داستان هنوز به قوت و قدرت خویش در بین زبان‏شناسان مطرح جریان دارد. در سرزمین افغانستان به دلیل وجود دیکتاتوری‏های قومی و استبداد اقلیت حاکم بر اکثریت محکوم و یا شاید خاموش، فضا و شرایط تنفس برای این‏گونه افکار نبوده و مردم ما بیشتر از دور دستی بر آتش داشته‏اند و کاری در خور شأن در این حوزه در ارتباط به زبان صورت نگرفته است.
بعد از فروپاشی سیستم دیکتاتوری قومی و مذهبی طالبانی اکثزیت توده‏های جامعه به آینده به عنوان راهی روشن و سازنده امیدوار بودند. این اکثریت که دارای زبانی مشترک به نام دری یا فارسی دری هستند (که البته من خودم در این قسمت هم ملاحظه دارم چون ما یک زبان را با چند لغت در این حوزه به کار می‏گیریم که ناشی از خودخواهی بعضی از هم‏زبان‏های گرامی در این منطقه است. ما باید نامی مشترک برای دری، تاجیکی و فارسی داشته باشیم و گرنه همین‏ امر باعث هجوم بعضی کسان می‏شود یا خواهد شد)، اما هنوز هم بعد از روی کار آمدن یک سیستم حکومتی مردمی احساس آرامش و آسایش برای زندگی در این جغرافیا وجود ندارند. آقای کرزی از مدتی به این سو گوش‏های خود را با پنبه گرفته و نمی‏خواهد کاری خلاف مصالح شخصی نماید. مردم قادر به درک این شرایط هستند، اما آقای کرزی به راستی در این چنین شرایطی به رای آن‏ها نیازی احساس نمی‏کند. عملکرد سطحی و خام تیم ایشان برای دور کردن قوم‏ها مطمئنا منجر به شکل‏گیری یک اکثریت باورمند به حق انتخاب خواهد شد و در این صورت برگزاری هم زمان انتخابات دو قوه هم کمکی به ایشان برای ماندن نخواهد کرد.
زبان به عنوان ابزار فکر و اندیشه متاسفانه وسیله‏یی شده برای آمال سیاسی. در حالی‏که پتانسیل درونی آن سیاسی کردن افکار و اندیشه نیست، بلکه زبان نشانه‏هایی را از عالم ارجاع داده شده به آن، برای آسان ساختن بیان اهداف درونی انسان استفاده می‏شود. سیاسی کردن زبان در شرایط کنون زهری است که تجویز آن فقط از سوی کسانی انتظار می‏رود که زیر ناودان منتظر حاصل این شیوه برخورد است و به عواقب آن در آینده نمی‏اندیشند (البته اگر توان اندیشیدن در آن‏ها موجود باشد).
زبان مشترک توان خلق افکار مشترک و یا دانش مشترک را می‏کند و جدا کردن قسمتی از جامعه سبب جدایی آن‏ها از این اشتراک می‏شود و ضرر اصلی شامل حال کسانی می‏شود که زبان آن‏ها توان اشتراک با دانش روز را نداشته باشد و دانش به همان صورت اولی خود وارد آن می‏شود و به مرور زمان توان استقامت را نخواهد داشت و در اثر گذشت زمانی از بین خواهد رفت و باید حق داد به اهالی زبان تا دغدغه آن را داشته باشند.
کلمات در یک زبان با گذشت زمان بار فرهنگی آن را به دوش می‏کشند و با از بین رفتن یکی قسمتی از فرهنگ دچار نقص شده و روزی خواهد آمد که صاحبان آن دیگر باید گذشته خویش را انکار کنند وگرنه باید سندی برای ارایه داشته باشند. زبان قسمت فیزیکی زندگی روزمره نیست که بتوان آن را با یک حرکت حذف کرد، بلکه در رقابت با جهان بیرون می‏توان توان و پتانسیل آن را شناخت و این‏که چه مولفه‏هایی سبب دوام آن خواهند شد.
در مورد واكنش آقای خرم وزیر اطلاعات و فرهنگ باید گفت اصلا جای نگرانی نیست، چون در شرایط بدتر از این هم این زبان، زبان مشترک بوده و توان بقا و ادامه حیات داشته و در زمانی که تبدیل به زبانی منطقه‏یی شده و حامیان منطقه‏یی خود را پیدا کرده و امکان به مبارزه طلبیدن آن فقط سطحی و گذرا است و آسیبی شامل حال آن نخواهد شد. قبل از این‏که عاملی موثر باشد برای جدایی، زبان با قدرت خویش راه را برای خود باز می‏کند و نتیجه برخوردهای آنی چیزی نیست به غیر از کشاندن اختلافات به کوچه و بازار و نگران کردن عوام از آن و ترس و ایجاد گارد بسته و به مبارزه طلبیدن آن‏ها.
نزدیک به انتخابات اول ریاست جمهوری تعداد زیادی از مردم به دولت به عنوان قدرتی که توان بیرون ساختن مردم از وضعیت فلاکت‏بار آن روز را خواهد داشت، نگاه می‏کردند و تعداد زیادی از رای آقای کرزی ترکیب مختلط قومی داشت. اما امروز با گذشت چند سال انتظار این اکثریت تبدیل به یاس و ناامیدی مفرط شده و نگرانی آن‏ها، نبود یک جایگزین مناسب است. دولت آقای کرزی هر روز نزدیک‏تر به دیکتاتوری شده و دیگر مردم و وضعیت نامناسب آن‏ها اهمیتی برای ایشان و تیم کاری ناکارآمد و سیاست زده پیر و فرتوت ندارد.
در چند روز اخیر ابتدا گالری جانشین نگارستان و حال خبرنگار ولایتی اخراج شد به دلیل این‏که قرار است از همین اکنون صف‏بندی‏های قومی کلید گشودن در ریاست جمهوری برای آن‏ها شود و وای به حال مردم که هنوز از غم نان آسوده نشده‏اند و در اندیشه آرد، تیل یا برنج ارزان هستند و گاهی شاید به خود نهیب می‏زدند که آقای کرزی در این روزها نگرانی بیشتر و عمیق‏تر از آن نخواهد داشت، چه برسد به موضوع ساختن زبان برای جدا کردن آن‏ها از همسایه، هم صنفي یا کارمندانی که تا به دیروز بدون تشویش در کنار هم بودند و نمی‏خواستند فاصله یا شکافی را احساس کنند.
اتفاقاتی این چند ماه از قبیل احتمال بیرون روی و یا شکاف در بین نیروهای ناتو، سپردن امنیت بعضی نقاط به دست طالبان، گسترش بی‌امنیتی در پاکستان همسایه ماجراجو و قدرتمند ما، عدم اعتناي آقای کرزی به پارلمان و تصویب قوانین آن، ایجاد چند گروه در بین نماینده‏های مردم در پارلمان، بالا رفتن قیمت‏ها در کشور، حوادث مربوط به عقیم سازی جبهه ملی (ترور شخصیت‏ها و بستن اتهام به عنوان‏های مختلف)، ابزاری ساختن زبان در مراحل مختلف برای اثبات بقای زبان دیگر یا ساختن پایگاه قومی، جنجال برای برگزاری هم زمان انتخابات به منظور کم کردن شانس حضور در یکی از این دو قوه و در اختیار گرفتن هر دوی آن‏ها و راندن دیگر اقوام از هرم قدرت و ده‏ها اتفاق دیگر مردم را دچار یک نوع یاس و تردید ساخته که آیا ما آینده‏یی خواهیم داشت و بعضی موارد آن هم برای رقبای آقای کرزی یک سرگرمی را خلق کند تا از امور اصلی دور باشند و فرصت به نفع تیم ایشان مهیا گردد تا بتوانند به درستی آمادگی حاصل کنند برای اتنخابات دوره بعدی (چه پارلمان و یا چه ریاست جمهوری).
رقبای آقای کرزی به جای مصرف انرژی خویش برای پاسخ‏دهی مناسب بهتر خواهد بود با اندیشه سیاسی آینده را درک کنند و از پراکنده‏گی در عمل به سوی انسجام برنامه‏های آینده باشند چون دیگر آقای کرزی رای ملی نخواهد داشت و رفتارهای ایشان در این چند سال ماسک از روی صورت ایشان برداشت و اگر مخالفین میلیون‏ها دالر به مصرف می‏رسانند تاثیر آن به اندازه درک مردم از آقای کرزی بعد از اشتباهات سیاسی ایشان نمی‏توانست عمیق و موثر تمام شود.
آقای خرم به عنوان نماینده تمام عیار دولت و برخورد سلیقه‏یی ایشان با مسایل دقیقا در همین مسیر حرکت می‏کند و نتیجه آن به ضرر دولت و باعث بیداری کسانی خواهد بود که به آقای کرزی به عنوان یک چهره ملی نه به عنوان نماینده یک قوم رای داده بودند (من خواهشمندم برگردیم به چند سال قبل که با چه احساس افتخاری به ایشان رای دادیم و انتظار داشتیم تا ایشان باعث پاک شدن ذهن ما از گذشته شود، اما امروز باز مردم ما به گذشته و به قهرمان‏های گذشته خود برمی‏گردند و در نهایت باید قومی بیاندیشید).
مساله اخراج یک خبرنگار نیست، بلکه تخریش روحیه جمعی اکثریت موجود در اجتماع است. این‏که یک زبان خود می‏تواند با این رفتارهای دولت مردان توهین و یا تحقیر شود، مهم نیست، بلکه زنان، مردان، جوانان و کودکانی این اجتماع در درجه اول اهمیت دارند و این‏که آن‏ها بعد از انعکاس این خبر چگونه می‏اندیشند به مراتب برای آن‏ها خطرناکتر است، به دلیل این‏که ما هنوز در سنگرهای قومی، مذهبی یا زبانی پناه می‏بریم و از این قسمت است که مقابل خویش را می‏نگریم.
به هر حال زبان متاثر نشده و نمی‏شود، اما توده‏ها را از خواب بیدار و در همان صفوف سابق در مقابل خویش علم کرده‏ایم. حالا آقای خرم باید بیاندیشد که ضرر اصلی و پیامد جدی این نوع رفتار شامل چه کسانی شده است؟